لگو و بسیاری از برندهای بزرگ، در روز اول آوریل بنا به یک سنت قدیمی، دروغ میگویند. دروغهای اول آوریل لگو معمولا به یکی از نیازهای علاقهمندان لگو اشاره میکنند یا خبر از عرضهی محصولی خاص و متفاوت میدهند. دروغ یا شوخی اول آوریل (April Fools’ Day) یک شوخی بیضرر است تا فقط باعث خنده و غافلگیری کوتاه مدت شود، اما همانطور که از اسمش پیداست حقیقت ندارد.
لگو از دروغ اول آوریل برای اهداف مختلفی استفاده میکند. دروغهای اول آوریل لگو حتی به عنوان بخشی از کمپین معرفی محصولات جدید هم استفاده شدهاند. در سالهای اخیر و به خاطر گسترش شبکههای اجتماعی، این شوخی بیشتر مورد توجه علاقهمندان لگو قرار میگیرد. آنها شوخیهای آوریل را به اشتراک میگذارند و دربارهی آن نظر میدهند. فضایی که متاثر از این سنت بهوجود میآید، ظرفیت بسیار خوبی برای کمپینهای فروش و معرفی محصولات و یا حتی Brand Awareness است.
در این مقاله، از بلاگ دوزشاپ بعضی از بهترین دروغها یا شوخیهای لگو در روز یکم آوریل را بازگو میکنم. با این توضیح که تلاش کردم محتوای مقاله بیشتر بر خود شوخیها تمرکز کند و کمتر سمت و سوی تحلیلی بگیرد.
دروغ اول آوریل یا April Fools’ Day ریشهای قدیمی در فرهنگ اروپایی دارد. بسیاری از پژوهشگران، خاستگاه آن را به قرن شانزدهم در فرانسه نسبت میدهند. در آن دوره، با تغییر تقویم و انتقال آغاز سال نو از اوایل آوریل به اول ژانویه، افرادی که همچنان طبق رسم قدیمی در ابتدای آوریل جشن میگرفتند، به سوژهی شوخی دیگران تبدیل شدند و همین رفتار بهتدریج به یک سنت سالانه تبدیل شد. این رسم بعدها به کشورهای دیگر اروپا و سپس به سراسر جهان گسترش یافت.
در فرهنگ ایرانی نیز رسمی مشابه با نام دروغ سیزده در روز سیزدهم فروردین وجود دارد. هرچند این دو سنت در زمان و جغرافیا مستقل از یکدیگر به وجود آمدهاند، اما شباهت آنها در هدف مشترکشان دیده میشود: ایجاد لحظهای شاد و سرگرمکننده از طریق یک شوخی کوتاه و بیضرر.
خود لگو در یکی از متون رسمیاش توضیح داده که شوخیهای اول آوریل را تیم شبکههای اجتماعی LEGO طراحی میکند. این ایدهها ناگهانی و سرسری شکل نمیگیرند. تیم لگو معمولاً از مدتها قبل روی آنها کار میکند تا مطمئن شود شوخی نهایی هم به اهداف برند نزدیک است، هم برای مخاطب قابل فهم میماند و هم بهاندازهی کافی باورپذیر از آب درمیآید. همین نگاه حرفهای باعث شده شوخیهای اول آوریل لگو در بعضی سالها از شوخیهای مشابه برندهای دیگر جذابتر به نظر برسند.
نکتهی مهم این است که لگو معمولاً سراغ شوخیهایی میرود که یک مسئلهی واقعی را حل میکنند؛ البته نه در دنیای واقعی، که در دنیای تخیل.
شوخیهای آوریل لگو، در سالهای گذشته موضوعات متنوعی داشتند. علاوه بر شوخیهای که در اکانتهای رسمی لگو بازتاب یافتند، سایتها، فرومها و بلاگهای مستقل از لگو هم دروغ اول آوریل خودشان را ساختند. مثلا در سالی که موضوع تصاحب گرینلند توسط دونالد ترامپ مطرح شد، یکی از دروغهای آوریل، عرضهی ست موزاییکی گرینلند از سری آرت بود. یا زمانیکه لگو کالکشن گلهای لگو (بوتانیکال کالکشن) را توسعه میداد، خبر از عرضهی خاک لگویی برای گلدانهای لگو منتشر شد.
من در این مقاله تلاش کردم چند نمونه از جذابترین دروغهای اول آوریل لگو را کنار هم جمع کنم. این شوخیها در شبکههای اجتماعی مرتبط با LEGO منتشر شدهاند و در سالهای گذشته توجه زیادی را به خود جلب کردهاند. اگرچه نمیتوان همهی شوخیهای اول آوریل لگو را در یک مقاله بررسی کرد، اما به نظر من این چند مورد در سالهای گذشته از بقیه بامزهتر و بهیادماندنیتر بودهاند.
در این شوخی، لگو عینکی را معرفی کرد که قرار بود در میان انبوهی از قطعات، قطعهی موردنظر شما را پیدا کند. این ایده دقیقاً به یکی از شناختهشدهترین مشکلات لگوفنها پاسخ میداد: همان لحظهای که میدانید قطعهی موردنظر جایی جلوی چشم شماست، اما هرچه میگردید، پیدایش نمیکنید.
جذابیت LEGO Glasses فقط در بامزه بودن آن نبود. این شوخی بهقدری به نیاز واقعی نزدیک بود که خیلیها آرزو کردند لگو آن را جدی بگیرد. این ایده بعدتر هم برای یک شوخی آوریل دیگر و در قالب خبر یک اپلیکیشن موبایلی برای پیدا کردن یک قطعه، در میان انبوه قطعات لگو استفاده شد. اگرچه بعدها واقعا یک اپلیکیشن موبایلی برای شناسایی قطعات لگو (با قابلیتهای بسیار محدود) توسعه پیدا کرد، اما هر کدام از این اخبار در زمان خودشان در واقع دروغ بودند.
این ایده یک جاروبرقی را معرفی میکرد که نهفقط قطعات لگو را از روی زمین جمع میکرد، بلکه آنها را همزمان سورت هم میکرد. هر کسی که حتی یک بار مجبور شده باشد صدها قطعهی پراکندهی لگو را از روی زمین جمع کند، فوراً متوجه میشود چرا این شوخی اینقدر خوب عمل کرده است.
VacuSort دقیقاً همان نوع شوخیای است که روی مرز خیال و واقعیت حرکت میکند. ایده نه آنقدر دور از ذهن است که مخاطب فوراً آن را کنار بگذارد و نه آنقدر عادی است که اثرش را از دست بدهد. به همین دلیل، VacuSort برای بسیاری از طرفداران هنوز هم یکی از جذابترین دروغهای اول آوریل لگو به حساب میآید.
حتی کسانی که طرفدار جدی لگو نیستند هم معمولاً آن درد معروف پا گذاشتن روی قطعات لگو را میشناسند. لگو در آوریل ۲۰۲۱ در این شوخی سراغ همین تجربه رفت و بریکهایی را معرفی کرد که زیر پا نمیرفتند. این بریکها هنگام نزدیک شدن پا، فرار میکردند و از یک اتفاق دردناک جلوگیری میکردند.
همین انتخاب موضوع، SmartBricks را به یکی از بهترین شوخیهای اول آوریل لگو تبدیل کرد. شوخی به توضیح زیاد نیاز نداشت. مخاطب در همان چند ثانیهی اول متوجه ایده میشد و لبخند میزد. در عین حال، ایده بهقدری محبوب بود که خیلیها آرزو کردند لگو راهی واقعی برای حل این مشکل پیدا کند.
نکتهی جالب این بود که ۳ سال بعد لگو، یعنی در سال ۲۰۲۴، لگو با نام تجاری Smart Brick واقعا بریکهای هوشمندی را عرضه کرد که در گروه محصولات لگو اسمارت پلی به کار میرفتند. البته اسمارت بریکهای واقعی، به صورت هوشمند از جلوی پا فرار نمیکنند، و ویژگیهای دیگری دارند.
در سال ۲۰۲۳، لگو یکی از حرفهایترین دروغهای اول آوریل لگو خود را با معرفی ست Majestic Horse اجرا کرد. این برند، یک مدل اسب با شماره ست 010423 معرفی کرد و آن را دقیقاً مثل یک محصول واقعی نمایش داد. لگو برای این شوخی، باکسآرت رسمی طراحی کرد، تصاویر تبلیغاتی منتشر کرد و حتی نمونههایی از این ست را برای تولیدکنندگان محتوا ارسال کرد تا ویدئوهای بررسی بسازند.
تا اینجای کار همهچیز به نظر جدی میآمد. بسیاری از طرفداران در نگاه اول تصور میکردند با یک ست واقعی روبهرو شدهاند و به همین دلیل Majestic Horse به یکی از بهیادماندنیترین شوخیهای اول آوریل لگو تبدیل شد. در واقع شوخی اصلی زمان ساخت این ست معلوم میشد. کسانی که شروع به ساخت Majestic Horse میکردند، در حین ساخت کمکم متوجه میشدند که با یک مدل کاملاً جدی طرف نیستند و ظاهر نهایی قرار نیست یک اسب واقعی باشد.
در سال ۲۰۲۴، لگو یکی از اغراقآمیزترین شوخیهای اول آوریل خود را منتشر کرد و این بار سراغ ایدهی «بزرگتر از همیشه» رفت. در این شوخی، LEGO اعلام کرد که قصد دارد مجموعهای جدید با نام Supersized LEGO Sets (ستهای سوپرسایز) معرفی کند. و اولین مدل این سری، یک نسخهی غولپیکر از شخصیت Tim از دنیای Minions خواهد بود. این مدل خیالی با نام Supersized Tim Minion معرفی شد و لگو ادعا کرد که این ست بیش از ۱۰۰ هزار قطعه دارد و ارتفاع آن به دو متر میرسد؛ عددهایی که عمداً بزرگ و اغراقآمیز انتخاب شده بودند تا حس طنز ماجرا را تقویت کنند.
لگو در ادامهی روایت خود به زمان طولانی ساخت و فضای بسیار بزرگی که این مدل اشغال میکند، اشاره کرد تا شوخی را واقعیتر جلوه دهد. اما جذابترین بخش ماجرا این بود که این شوخی فقط به خنداندن مخاطبان محدود نشد. مدتی بعد از این شوخی، LEGO واقعاً ستهایی مرتبط با دنیای مینیونها و فیلم Despicable Me 4 را معرفی کرد. همین ارتباط میان یک شوخی خیالی و معرفی محصولات واقعی، باعث شد شوخی سال ۲۰۲۴ فقط یک شوخی ساده نباشد و بهنوعی نقش مقدمهای برای جلب توجه مخاطبان ایفا کند. این اجرای هوشمندانه نشان داد که لگو میتواند از شوخیهای اول آوریل بهعنوان ابزاری برای ایجاد هیجان و افزایش توجه به محصولات آینده استفاده کند.
شوخی اول آوریل لگو در سال ۲۰۲۶ دوباره به اسمارت بریک مربوط بود. گروه LEGO با انتشار یک بیانیه طنزآمیز اعلام کرد که قصد دارد تحول بزرگی در ساختار کسبوکار خود ایجاد کند و از نسل جدیدی از بریکهای هوشمند استفاده کند. لگو ادعا کرد که پس از اجرای آزمایشی پروژهای با نام Brick Leap Forward در چند کشور، متوجه شده است که این قطعات هوشمند عملکردی فراتر از انتظار دارند و میتوانند نقش مهمی در آیندهی فعالیتهای شرکت ایفا کنند.
در ادامهی این روایت، LEGO اعلام کرد که قصد دارد حدود ۳۰ درصد از نیروی انسانی خود را با بریکهای [مثلا] هوشمند جایگزین کند و در بلندمدت حتی برنامه دارد تا سال ۲۰۳۰ به یک شرکت کاملاً «هوشمند» تبدیل شود. در متن شوخی، مدیران خیالی با عنوانهایی مانند Chief Smart Officer از این پروژه بهعنوان یک «نقطه عطف تاریخی» یاد کردند و ادعا کردند که این قطعات میتوانند وظایفی را انجام دهند که حتی از توانایی انسانها فراتر است.
این شوخی با لحنی کاملاً رسمی و شبیه به بیانیههای واقعی شرکتها نوشته شد و همین شباهت به متون رسمی باعث شد در نگاه اول بسیار باورپذیر به نظر برسد. LEGO با استفاده از موضوع داغ هوش مصنوعی و جایگزینی نیروی انسانی توانست یکی از مدرنترین و مفهومیترین دروغهای اول آوریل لگو خود را خلق کند.
لگو در سالهای مختلف ایدههای بامزهی دیگری هم داشته، که هرکدام توجه مخاطبان را جلب کردهاند. در ادامه برخی دیگر از این ایدهها را بدون توضیحات بیشتر میخوانید:
مهمترین اصل در دروغهای اول آوریل این است که شوخی باید بیضرر بماند و هیچ حس ترس یا اندوهی ایجاد نکند. یک شوخی خوب باید فقط لبخند بسازد و لحظهای سرگرمکننده ایجاد کند، نه اینکه مخاطب را نگران یا مضطرب کند. به نظر من، لگو این اصل را بهخوبی رعایت میکند و دلیل اصلی آن را باید در شناخت عمیق این برند از جامعهی طرفدارانش جستوجو کرد. LEGO دقیقاً میداند چه چیزهایی برای مخاطبانش بامزه است و چه چیزهایی میتواند از مرز شوخی سالم عبور کند.
در ایران معمولاً خلاقیت کمتری در مورد دروغ سیزده دیده میشود و گاهی برخی کسبوکارها سراغ شوخیهایی میروند که میتواند حس نگرانی ایجاد کند. برای مثال، بعضی برندها اعلام میکنند که تعطیل شدهاند یا انبارشان آتش گرفته است و بعد از مدتی میگویند «سورپرایز! دروغ سیزده بود». من با این رویکرد بهشدت مخالفم، چون چنین شوخیهایی میتواند به اعتماد مخاطب آسیب بزند و حتی به شخصیت برند لطمه وارد کند.
از طرف دیگر، جامعهی ما همیشه در معرض اخبار و حوادث مختلف قرار دارد و همین شرایط باعث میشود شوخیهای نادرست خیلی سریع به ترس یا پنیک تبدیل شوند. به همین دلیل، اگر قصد دارید دروغ سیزده بگویید، باید مطمئن شوید که هیچ اضطراب یا نگرانی واقعی ایجاد نکند. در مجموع، من فعلاً شرایط جامعهی ایران را برای استفادهی گسترده و خلاقانهی کسبوکارها از دروغ سیزده چندان مناسب نمیدانم و معتقدم برندها باید در این زمینه با احتیاط و مسئولیت بیشتری رفتار کنند.
لطفا شماره موبایل خود را وارد کنید
