در تاریخ ۱۰ دسامبر ۲۰۲۱ نشریهی ایندیپندنت در گزارشی اعلام کرد که سرمایهگذاری روی برخی ستهای لگو میتواند حتی از طلا سودآورتر باشد. این گزارش به پژوهشی اقتصادی اشاره کرد که نشان میداد برخی ستهای لگو در طول زمان در بازار ثانویه رشد قابل توجهی تجربه کردهاند و در برخی دورهها بازدهی آنها حتی از داراییهایی مانند طلا، سهام و اوراق قرضه بیشتر بوده است.
این خبر در نگاه اول بسیار هیجانانگیز به نظر میرسد. بسیاری از افراد با خواندن چنین گزارشی تصور میکنند خرید لگو میتواند راهی ساده برای کسب سود بیدردسر و تضمینی باشد. اما وقتی دقیقتر به موضوع نگاه میکنیم، میبینیم سرمایهگذاری روی لگو پیچیدگیهای زیادی دارد و همه نمیتوانند در آن موفق شوند.
در این نوشته تلاش میکنم موضوع سرمایهگذاری روی لگو را با نگاهی واقعبینانه بررسی کنم و فرصتها و محدودیتهای آن را، بهویژه در ایران، توضیح بدهم. اگرچه دوزشاپ، فروشگاه تخصصی محصولات لگو در ایران، خرید لگو با هدف سرمایهگذاری را توصیه نمیکند و همواره پیشنهاد میکند لگو را بر اساس سلیقه و علاقه و به عنوان یک سرگرمی لذت بخش انتخاب کنید.
سرمایهگذاری فقط به سهام، ارز یا طلا محدود نمیشود. بسیاری از افراد داراییهایی را انتخاب میکنند که از دل فرهنگ، سرگرمی و علاقهی شخصی شکل میگیرند. اقتصاددانان سرمایهگذاری روی لگو و کالاهای مشابه را در دستهای قرار میدهند که آن را Hobby Investment یا سرمایهگذاری مبتنی بر علاقهی شخصی مینامند.
در این دسته میتوان به آثار هنری، تمبر، ساعتهای لوکس، کارتهای کلکسیونی، کمیکها و اسباببازیهای کلکسیونی اشاره کرد. بسیاری از کلکسیونرها، لگو را نیز در همین دسته قرار میدهند.
در چنین بازارهایی مواد اولیه یا هزینهی تولید بهتنهایی قیمت یک کالا را تعیین نمیکنند. به عبارت دیگر، خریداران در این داراییها کمتر به ارزش ذاتی توجه میکنند و ارزش دارایی را عواملی مانند کمیاب بودن، جامعهی طرفداران، نوستالژی و داستانی که پشت یک محصول قرار دارد، مشخص میکند.
به همین دلیل برخی مینیفیگورها و ستهای لگو پس از توقف تولید، در بازار ثانویه با قیمتهایی بسیار بالاتر از قیمت اولیه معامله میشوند. من از سالها پبش این روند را با عنوان ارزش افزودهی ناشی از زمان معرفی کردم.
چند عامل مشخص باعث میشوند برخی محصولات لگو در طول زمان ارزش بیشتری پیدا کنند. پارامترهای تاثیرگذار متعدد پیشبینی روند تغییرات قیمت این کالاها را دشوار میکند، اما شناخت برخی از مهمترین عوامل تاثیرگذار کمک میکند تا این روش سرمایهگذاری را بهتر بشناسید.
مهمترین عامل، توقف تولید است. وقتی لگو تولید یک کالا را متوقف میکند، تعداد نسخههای موجود در بازار ثابت میماند. اگر تقاضا همچنان ادامه پیدا کند، قیمت آن در بازار ثانویه افزایش مییابد.
عامل مهم دیگر، کمیاب بودن است. ستها و مینیفیگورهایی که لگو آنها را در تیراژ کمتر یا در قالب نسخههای خاص عرضه میکند، توجه بیشتری از سوی کلکسیونرها جلب میکنند. به طور مثال، GWPهای اختصاصی که لگو برای برخی ستها در روز عرضه معرفی میکند، یا پروموشنال پکهای لگو که در مناسبتهایی مثل کامیکان عرضه میشوند چنین ویژگیای دارند.
تم و لایسنس نیز نقش مهمی دارند. ستهایی که به جهانهای داستانی محبوب مرتبط هستند، معمولاً محبوبیت بیشتری در بازار دارند. علاوه بر این، امکان قرار گرفتن این محصولات در کالکشنهای شخصی متنوع باعث میشود کلکسیونرها بیشتر به سراغ آنها بروند.
در کنار این عوامل، وضعیت ظاهری و جعبه نیز اهمیت زیادی دارد. ستهایی که خریداران آنها را باز نکردهاند و جعبهی سالمی دارند، معمولاً ارزش بیشتری در بازار ثانویه پیدا میکنند.
با این حال همهی ستهای لگو چنین مسیری را طی نمیکنند.
در کنار داستانهای موفقیت، واقعیت مهم دیگری هم وجود دارد. بیشتر محصولات لگو هرگز به یک نمونه موفق از سرمایهگذاری روی لگو تبدیل نمیشوند.
محصولات لگو تنوع زیادی دارند و تغییرات قیمتی آنها همیشه قابل پیشبینی نیست. برخی ستها یا مینیفیگورها بعد از چند سال چند برابر قیمت اولیه معامله میشوند، اما بیشتر آنها حتی پس از سالها افزایش قابل توجهی تجربه نمیکنند.
افرادی که در این حوزه فعالیت میکنند معمولاً دانش و تجربهی زیادی دارند. آنها دنیای لگو و سلیقهی کالکتورها را بهخوبی میشناسند، رفتار بازار محصولات کلکسیونی لگو را دنبال میکنند و گاهی چند سال برای رسیدن به نتیجه صبر میکنند.
به همین دلیل سرمایهگذاری روی لگو بیشتر برای کسانی مناسب است که خودشان به این دنیا علاقه دارند.
سرمایهگذاری روی لگو در کنار جذابیتهایش با چالشهایی جدی همراه است. چالشهایی که معمولاً کمتر دربارهی آنها صحبت میشود. یکی از مهمترین این چالشها نقدشوندگی پایین است. برخلاف داراییهایی مانند طلا یا سهام، شما همیشه نمیتوانید یک ست لگو را سریع و آسان بفروشید. حتی اگر یک ست ارزشمند داشته باشید، وقتی به پول نیاز پیدا میکنید، لزوماً نمیتوانید آن را بلافاصله در بازار ثانویه بفروشید.
در چنین شرایطی معمولا کسانی که به نقد شدن سریع نیاز پیدا میکنند، مجبور به فروش با قیمتهای پایین میشوند. در نتیجه عملا سرمایهگذاری موفق از دست میرود. به عبارت دیگر پیدا کردن خریدار مناسب گاهی زمانبر است.
چالش مهم دیگر، غیرقابل پیشبینی بودن بازار است. هیچ فرمول قطعیای وجود ندارد که مشخص کند کدام ست در آینده رشد قیمت خواهد داشت. برخی ستها پس از توقف تولید افزایش قیمت قابل توجهی پیدا میکنند، اما بسیاری از محصولات چنین مسیری را طی نمیکنند.
از طرف دیگر، بازار لگو یک بازار عمومی و گسترده مانند بازارهای مالی نیست. بخش زیادی از معاملات میان کلکسیونرها، فروشگاههای تخصصی و پلتفرمهای خاص انجام میشود. همین موضوع باعث میشود اطلاعات بازار محدودتر باشد و افراد تازهکار سختتر بتوانند روندها را تشخیص دهند.
اگر خریدار باشید با چالش دیگری هم روبهرو هستید. احتمال مواجهه با محصولات تقلبی. برخی فروشندگان در بازار ثانویه ممکن است محصولات کلون برندز یا حتی نسخههای تقلبی را به جای لگو اصل عرضه کنند.
داستان موفقیت سرمایهگذاری روی لگو در برخی محصولات خاص بسیار جذاب به نظر میرسد. طبیعتاً نمونههای موفق هم بیشتر به چشم میآیند. نمونههایی از ستها و مینیفیگورهای لگو که در عرض سه یا چهار سال چند صد درصد افزایش قیمت داشتهاند، واقعاً وجود دارند.
اما به دلیل تنوع بسیار زیاد محصولات لگو و پارامترهای متعدد تأثیرگذار بر ارزش افزودهی ناشی از زمان روی آنها، نمیتوان همهی محصولات لگو را برای سرمایهگذاری موفق دانست.
اگرچه پیشتر به برخی چالشهای این سرمایهگذاری اشاره کردم، اما لازم است تأکید کنم هیچ فروشندهی حرفهای لگو به دلیل جذابیت سرمایهگذاری، شما را به خرید لگو ترغیب نمیکند.
بازار محصولات کلکسیونی قابل پیشبینی نیست و حتی افراد باتجربه نیز نمیتوانند با قطعیت بگویند کدام ست در آینده رشد قابل توجهی خواهد داشت. به همین دلیل اگر کسی بیش از حد روی «سود قطعی» یا «سرمایهگذاری تضمینی» در لگو تأکید کند، بهتر است با احتیاط بیشتری به چنین ادعایی نگاه کنیم. در نهایت، موفقیت در سرمایهگذاری روی لگو بیش از آنکه به وعدههای فروش وابسته باشد، به زمان، کمیابی و رفتار مخاطبانش وابسته است.
محصولات لگو در زمان عرضه یک قیمت رسمی دارند. ریتیل پرایس (Retail Price) قیمتی است که لگو برای فروش هر محصول اعلام میکند. اما وقتی یک ست وارد بازار ثانویه میشود، لگو دیگر قیمت آن را تعیین نمیکند. در این مرحله عرضه و تقاضا قیمت را مشخص میکنند. اگر تقاضا برای یک ست بالا باشد یا تولید آن متوقف شده باشد، قیمت آن میتواند از ریتیل پرایس بالاتر برود.
برای بررسی روند قیمت برخی ستها در بازار ثانویه، وبسایتهایی مانند BrickEconomy دادههای مفیدی ارائه میکنند. این پلتفرم با تحلیل معاملات بازارهای ثانویهی لگو، تغییرات قیمتی بسیاری از ستها را در طول زمان نمایش میدهد.
در سالهای اخیر پدیدهی اسکالپینگ در بازار کلکسیونی لگو بیشتر دیده میشود. اسکالپرها تعداد زیادی از ستهای خاص را بلافاصله پس از عرضه، جمعآوری میکنند و سپس آنها را با قیمت بالاتر در بازار ثانویه میفروشند. در بسیاری موارد اسکالپرها حتی منتظر بازنشسته شدن یک محصول نمیشوند. چرا که با شناسایی محصولات محبوب لگو، درست زمانی که عرضهی اولیهی لگو با محدودیت مواجه میشود، قیمتهای بسیار بالاتری برای آن محصول در بازار ثانویه تعیین میکنند.
این رفتار در میان بسیاری از طرفداران لگو بحثهای زیادی ایجاد کرده است. برخی معتقدند اسکالپرها با جمعآوری موجودی بازار، دسترسی علاقهمندان واقعی به محصولات را دشوار میکنند.
در مقابل، برخی افراد اعتقاد دارند بازارهای کلکسیونی همیشه به فروشندگان بازار ثانویه نیاز دارند و در نهایت تقاضای خریداران قیمت را تعیین میکند.
آنچه تا الان خواندید بیشتر بر بازارهای جهانی تکیه داشت. این در حالی است که سرمایهگذاری روی لگو در ایران با شرایط متفاوتی نسبت به بسیاری از بازارهای جهانی همراه است. در کشورهای مختلف، خریداران و فروشندگان به بازارهای بزرگ، مارکتپلیسهای متنوع و پلتفرمهای بینالمللی دسترسی دارند و معاملات زیادی در بازار ثانویه انجام میشود. همین موضوع به شکلگیری یک بازار کلکسیونی فعال کمک میکند.
در ایران اما اندازهی این بازار کوچکتر است و تعداد خریداران تخصصی محدودتر. همین موضوع باعث میشود فروش برخی ستها در بازار ثانویه زمانبرتر شود و نقدشوندگی آنها نسبت به بازارهای بزرگ جهانی پایینتر بماند.
در نهایت، به عنوان کسی که سالها در بازار لگو در ایران فعالیت داشتهام، سرمایهگذاری روی لگو را در ایران پیشنهاد نمیکنم. بازار لگو در ایران هنوز آنقدر گسترده و عمیق نیست که بتوان روی فروش سریع و مطمئن در بازار ثانویه حساب کرد. به همین دلیل بهتر است خرید لگو بیش از هر چیز بر پایهی علاقه و لذت ساختن انجام شود. اگر در طول زمان ارزش یک ست افزایش پیدا کرد، میتوان آن را یک مزیت اضافه در نظر گرفت، نه هدف اصلی خرید.
بسیاری از افراد میپرسند آیا سرمایهگذاری روی لگو واقعاً تصمیم درستی است یا نه. پاسخ کوتاه این است که گاهی میتواند سودآور باشد، اما برای همه مناسب نیست.
برخی ستهای لگو در طول زمان به داراییهای کلکسیونی ارزشمند تبدیل میشوند، اما این بازار تفاوتهای مهمی با بازارهای مالی کلاسیک دارد.
در بازارهای مالی تحلیلهای گستردهتر و دادههای بیشتری در دسترس قرار دارد و نقدشوندگی داراییها معمولاً بالاتر است. در مقابل، بازار کلکسیونی بیشتر تحت تأثیر رفتار طرفداران، کمیابی محصولات و روندهای اجتماعی قرار میگیرد.
به همین دلیل بسیاری از کلکسیونرهای قدیمی لگو یک توصیهی ساده دارند. اگر لگو میخرید، ابتدا آن را برای لذت ساختن و علاقهی شخصی انتخاب کنید.
گزارشهایی که از سودآوری سرمایهگذاری روی لگو صحبت میکنند نشان میدهند که این محصولات در برخی شرایط میتوانند به داراییهای کلکسیونی ارزشمندی تبدیل شوند. با این حال، این موضوع به معنای آن نیست که هر ست لگو یک سرمایهگذاری موفق خواهد بود.
بازار لگو ترکیبی از سرگرمی، فرهنگ کلکسیونرها و طرفداران است. به همین دلیل موفقیت در سرمایهگذاری روی لگو بیش از هر چیز به علاقه، شناخت و صبر نیاز دارد.
برای بسیاری از افراد، لگو در درجهی اول یک سرگرمی خلاقانه محسوب میشود. اگر این سرگرمی در طول زمان ارزش مالی هم پیدا کند، میتوان آن را نتیجهی خوشایند یک سرگرمی دوستداشتنی دانست.
لطفا شماره موبایل خود را وارد کنید
